Errusiako iraultza (I)

1917ko urria Errusiako historia aldarazi zuen hilabetea izan zen eta XX. mendean zehar modu erabakigarrian munduko bilakaeran eragin zuena. «Mundua zirrarari zuten hamar egunek» erregetza absolutu batetatik erregimen komunista bateranzko bilakaera ia bat-batekoa suposatu zuten.

Iraultzaren jatorriak

1917ko azaroaren iraultzaren arrazoiak tsarreko Errusiako egitura sozial eta ekonomikoan sakonki finkatzen dira:

  • Atzeraturiko ekonomia, industria- eta finantza-azpiegituraren faltagatik eta landa guneetan feudalismoaren iraupenagatik ezaugarritua.
  • Gizartearen banaketa sakona. Alde batetik, ia nazio-aberastasun guztia zeukaten gutxiengo aristokratak zeuden, eta bestetik goseak, miseriak, gerrak eta zergek estututako herria.
  • Sistema politikoaren ustelkeria, teorikoki sistema demokratikoa zen, baina egiaz nazioaren arazoak konpontzeko ezgauza zen eta tsarraren eta nobleziaren agintepean zegoen.
  • Errusiako gainbehera militarra: 1905ean Japoniaren kontrako porrotak (ondorio bezala iraultza saiakera izan zuena urte hartan), alemaniarren kontra jasandakoekin jarraitu zuen 1914. eta 1917. urteen artean.
  • Gizartearen haserrea, aurreko arazoek, eta batez ere, janarien eskasiak eta erdialdeko Inperioen kontrako gerran borrokatu zuten soldadu gazteen hilkortasunak eraginda.

Guzti honi gehitu beharko litzaioke Inperioaren gune ez errusiarretan, bereziki Baltikoan, Polonian, Finlandian eta Ukrainan eman zen nazionalismoen berragertze bortitza. Iraultzaileek gutxiengo hauen herri-haserrea bere mesedetan erabiliko zuten Tsarreko sistema ahultzeko.

Boltxebikeak

1905eko kale egin zuen iraultzaren ondoren, tsarrak nazio-politika liberalizatu behar izan zuen, parlamentu bat sortuz, Duma. Langile-mugimendua soviets edo kontseiluen inguruan antolatu zen, Alderdi Sozial Demokrata izan zelarik garrantzitsuena.

Alderdi honen bi adarrek agintzen zuten eszena politikoan:

  • Mentxebikeek, Duman gehiengoak, izaera moderatua zuten eta sistema demokratiko burgesa inposatu nahi zuten. Beren burua Alexandr Kerensky zen.
  • Boltxebikeak, gutxiengoa ziren eta marxismoak inspiraturiko ideologia iraultzailea zuten, Errusian sistema sozialista ezartzen saiatzen ziren. Beren buruzagi nagusiak Vladimir Lenin eta Liev Trotsky ziren.

Urriko iraultza

1917ko otsailean lehen leherketa iraultzailea gertatu zen, mentxebikeen zuzendaritzapean, Petrogrado hirian (San Petersburgo, garai hartan Errusiako hiriburua). Kerensky lehen ministro izendatu zuten, zeinek tsarra abdikatzera behartu zuen eta Errepublika aldarrikatu zuen. Herriari askatasunak eta eskubideak eman zituen eta sistema demokratiko bat ezarri zuen arren, Errusiak zeuzkan arazoak ez ziren konpondu.

1917ko urrian, boltxebikeak armatan altxa ziren (Guardia Gorria) Petrogradon, non tsarren Neguko Jauregian Gobernuaren egoitza indarrez hartu zuten, eta beste hiri batzutan. Iraultza laster Errusia osoan zehar zabaldu zen, zein oso ahuldurik zegoen Alemaniaren kontrako gerraren ondorioz.

Boterea hartu ondoren, boltxebikeek eszena politikotik atera zituzten gainontzeko alderdiak, lurrak, ondasunak eta ekoizpen baliabideak kolektibizatu zituzten eta bakea sinatu zuten Alemaniarekin (Brest-Litovsko ituna).

1922an Sobietar Batasuna sortu zen, errepublika federal sozialista, zeinek, berdintasunezko kutsu batekin, Inperio zaharraren lurralde eta nazionalitateak errusiar nagusigoaren azpian mantentzea zuen helburutzat.

Errusiako familia inperiala.

Data garrantzitsuak

  • 1905 Japoniaren kontrako Errusiako porrota. Lehen eztanda iraultzailea, porrot egiten duena.
  • 1907 Errusiak Ententearekin bat egiten du.
  • 1912 Balkanetako lehen gerra.
  • 1913 Balkanetako bigarren gerra. Errusiak arriskuan ikusten ditu bere interesak eskualdean.
  • 1914 Lehen Mundu-Gerraren leherketa. Alemaniak Errusia erasotzen du.
  • 1917 Mentxebekien matxinada iraultzailea. Errepublikaren aldarrikapena. Kerensky, lehen ministro. Iraultza boltxebikea. Estatu sozialista baten ezarpena. Alemaniarekin armistizioa (Brest-Litovskeko ituna).
  • 1918 Gorri eta zurien arteko gerra zibila. Atzerritar parte-hartzea errusiar zurien alde.
  • 1919 Nazioarteko Komunistak bere I. Biltzarra ospatzen du.
  • 1920 Poloniaren kontrako gerra lehertzen da. Gerra zibilaren amaiera.
  • 1921 Poloniaren kontrako gerraren amaiera.
  • 1922 Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren sorketa.

Orria posta elektronikoz bidali

* Bete beharreko alorrak

Eskerrik Asko.
artikuluan arrakastaz bidalita da.

cerrar ventana
Lagun iezaguzu hobetzen! Zure iritzia garrantzitsua da, eta horregatik eskertuko genizuke zure iritziak eta iradokizunak info@hiru.eus helbidera bidaltzea.

* Bete beharreko alorrak
cerrar ventana

 

¿Qué son los iconos de "Compartir"?

 

Todos los iconos apuntan a servicios web externos y ajenos a HIRU.com que facilitan la gestión personal o comunitaria de la información. Estos servicios permiten al usuario, por ejemplo, clasificar , compartir, valorar, comentar o conservar los contenidos que encuentra en Internet.

¿Para qué sirve cada uno?

  • facebook

    Facebook

    Comparte con amigos y otros usuarios fotos, vídeos, noticias y comentarios personales, controlando la privacidad de los mismos.

     
  • eskup

    Eskup

    Conversa sobre los temas que te interesan y que proponen los expertos. Todo ello en 280 caracteres con fotos y vídeos. Lee, pregunta e infórmate.

     
  • delicious

    Twitter

    Contacta y comparte con amigos, familiares y compañeros de trabajo mensajes cortos (tweets) de no más de 140 caracteres.

     
  • tuenti

    Tuenti

    Conéctate, comparte y comunícate con tus amigos, compañeros de trabajo y familia.

     
  • technorati

    Google Buzz

    Comparte tus novedades, fotos y vídeos con tus amigos e inicia conversaciones sobre los temas que te interesan.

     
  • meneame

    Meneame

    Sitio web que se sirve de la inteligencia colectiva para dar a conocer noticias. Los usuarios registrados envían historias que los demás usuarios del sitio pueden votar.

     
 

 

cerrar ventana

Derechos de reproducción de la obra

 

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailarenak dira hiru.eus webgunearen eta bertan agertzen diren elementu guztien jabetza intelektualaren eskubideak.

Halere, baimenduta dago hezkuntzaren esparruan hiru.eus-eko edukiak erabiltzea, betiere webguneari aipamena egiten bazaio eta Creative Commons CC-BY-NC-SA lizentziaren baldintzapean.
Informazio gehiagorako: pdf dokumentua jaitsi (943,2k).

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak bere buruari aitortzen dio, edozein unetan eta aurretiaz ohartarazi gabe, bere webguneko informazioa edota haren konfigurazioa edo itxura aldatzeko eta eguneratzeko ahalmena.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak ez du bermatzen ez dela akatsik egongo webguneko sarbidean, ezta han jasotako edukietan ere. Era berean, ez du ziurtatzen eduki hori behar bezala eguneratuta egongo denik. Dena den, beharrezko ahalegin guztia egingo du akats horiek saihesteko, eta, hala behar izanez gero, ahalik eta azkarren konpontzeko edo eguneratzeko.

Webgunera sartzea eta bertan jasotako informazioaz egiten den erabilera soilik erabiltzailearen erantzukizuna dira. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak ez du inolako erantzukizunik izango webgunera sartzeak edo hango informazioa erabiltzeak sor litzakeen ondorio edo kalteen aurrean, bere eskumenen erabilera zehatzetan jarraitu behar dituen legezko xedapenak ezartzearen ondorio diren egintza guztietan izan ezik.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak ez du bere gain hartzen webgunean aipatzen diren kanpoko beste esteka batzuetara konektatzetik edo haietan jasotako edukietatik erator daitekeen inolako erantzukizunik.

Webgune honetan jasotako informazioa baimenik gabe edo oker erabiltzeak eta Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailaren jabego intelektual eta industrialaren eskubideetan sorturiko kalte eta galerek legez dagozkion egintzak erabiltzeko bidea emango diote aipatutako Administrazioari, eta, hala badagokio, erabilera horren ondorio diren erantzukizunak hartuko ditu.

  Pribatutasuna

Interesatuak emandako datuak dagokion prozedura edo egintzan aurreikusitako helburuetarako baino ez dira erabiliko.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saileko Etengabeko Ikaskuntzako Zuzendaritza da datu horiek biltzen dituen fitxategiaren erantzulea, eta haren aurrean egikaritu ahal izango dira sartzeko, zuzentzeko, deuseztatzeko eta aurka egiteko eskubideak. Horretarako, eskura duzu info@hiru.eus helbide elektronikoa.

cerrar ventana