Seguritatea Interneten

Interneten bidez, oso informazio-kopuru handia jaso dezakegu eta munduko edozein tokitara bidaia daiteke sagua erabiliz. Hala ere, sareak baditu bere arriskuak. Izan ere, sarera konektatzen garenean ate bat irekita uzten dugu ordenagailuan, eta ate horretatik, eduki erabilgarri eta aberasgarriez gain, beste eduki arriskutsuagoak, hala nola, informatika-birusak ere sar daitezke.

Birusak norbaitek sortutako programak edo programazio-kode baten zatiak dira, eta norberak horren berri izan gabe bere ordenagailuan sartzen dira, sistema hondatzeko. Egun, birus gehienak posta elektronikoko mezuen bidez hedatzen dira.

Birus informatiko guztien artetik, harrak esaten zaienak nabarmentzen dira. Etengabe ugaltzen dira, eta ordenagailuko memoriaren zati gero eta handiagoa hartzen dute, ordenagailua erabileratik kanpo utzi arte.

Normalean, har motako birusak posta elektronikoko mezu bateko fitxategi erantsi bat irekitzean aktibatzen dira. Hala ere, birus batzuk, Frethem.J birusa esaterako, auto-exekutatzeko gai dira. Beste har batzuk famatuak dira zoritxarrez, hala nola Nimda edo Anna Kournikova.

Informatika birusak

Informatika-birusen egileak sorkuntza berriak asmatzen eta hedatzen saiatzen dira egunero. Bestalde, hacker deritzenak enpresen eta erakundeen segurtasun-neurriak urratzen saiatzen dira, bai beren egoagatik eta nabarmentzeko gogoagatik, eta bai gaiztakeria hutsagatik ere.

Nolanahi ere, adi egon behar dugu, eta gure ordenagailua eta lana hondatzerik nahi ez badugu, zenbait neurri hartu behar dira.

Antibirusak

Gure ordenagailuan gordetzen ditugun fitxategiak babesteko, beharrezkoa da birusen aurkako programa bat instalatzea. Horrelako programak disko gogorreko birusak aurkitzeaz arduratzen dira, gure ordenagailua beraietatik aldentzeko eta aurkitzean ezabatu egiten dituzte (ezagutu egiten dituzte eta "antidotoa" eskaintzen dute).

Nolanahi ere, birusen sortzaileek atsedenik hartzen ez dutenez, birusen aurkako programa eguneratuta eduki behar da, hau da, birusen aurkako azken txertoak (birusen aurkako sinadurak) eduki behar dira, gure ordenagailua beraietatik aldentzeko.

Egun, birusen kontrako programa horietako asko automatikoki eguneratzen dira. Horretarako, Internetera konektatu eta dagokien partxea behera kargatuta eduki beharra dago.

Suebakiak

Era berean, komenigarria da suebakia (firewall) instalatzea, hots, baimenik gabeko sarbideak saihesteko sortutako sistema instalatzea. Hasieran, enpresek baino ez zituzten jartzen beren intranetak eta informatikako barne-sareak babesteko suebakiak. Orain, ordea, erabiltzaile partikularrei ere gomendatzen zaie halakoak instalatzea, Interneten gero eta birus gehiago baitaude. Birusen kontrako bertsio berrienek suebakiaren funtzioak dakarte jada.

Suebakiak hardware, softwareko edo bietako baliabideak izan daitezke. Sistema horiek ordenagailuan sartzen edo ordenagailutik irteten diren mezuak aztertzen dituzte, eta aldez aurretik zehaztutako segurtasun-irizpideak betetzen ez dituztenak blokeatu egiten dituzte. Era berean, suebakien teknika ugari daude eta sistema bakar batean konbinatuta ere aurki daitezke.

Posta elektronikoaren edo FTParen bidez informazioa igortzeko momentuan babes-maila handiagoa lortzeko datuak enkriptatu egin daitezke.

Sinadura digitala

Interneteko elkarreraginaren ondorioz, askotan datu pertsonalak eman behar ditugu produktuak eskuratzeko edo zerbitzuak kontratatzeko. Horrek datu pribatu horien geroko erabileraren kontrola galtzea ekar dezake, adibidez, datu-baseen komertzializazio bidegabea.

Horregatik, bada, kasu handia egin behar zaie web orrietan eskainitako konfidentzialtasunari buruzko adierazpenei, eta horiek Datu Pertsonalak Babesteari buruzko Lege Organikoan eta Informazioaren Gizarteko Zerbitzuen Legean jasota daude.

Internet bidezko merkataritza-salerosketen segurtasunari dagokionez, datuak zifratzearen garrantzia nabarmendu behar da. Ildo horretan, hainbat algoritmo-sistema edo zifratze-programa daude, fitxategi automatizatuen informazioa enkriptatzeko. Zifratuaren erabilera horietako batzuk banaketa askekoak dira, GNU Privacy Guard adibidez, badira disko zifratuak sortzen dituzten programak, hala nola PGP 8.0. Programa horiek zifratutako dokumentuak sistematikoki biltegiratzeko gaitasuna dute.

Bestalde, PGP mail bezalako programekin zifratutako mezuak trukatu egin daitezke. Era berean, sinadura digitala bezalako elementuek segurtasuna eta baliagarritasuna gehitzen diete on line eragiketei.

Sinadura digitala edo elektronikoa dokumentuen egilea edo egileak formalki identifikatzen dituen autentifikazio kodea da eta ziurtagiri digital aitortuan oinarritzen da (egiaztatutako ziurtagiriak ematen dituen zerbitzu emaileak igorria) eta gailu seguru baten bidez eta sinadura sortzeko ziurtagiriaren bidez ekoiztu da. Idatzizko sinaduraren balio juridiko berdina du eta auzitegi batean probatzat onartzen da. Prozedura erraza da:

  • Sinatzaileak (bere izenean edo ordezten duen pertsona fisiko edo juridikoaren izenean jarduten duen pertsona fisikoa) gailu batekin sinatzen du. Normalean, txip bat duen txartel adimendun bat izaten da, eta gailua ordenagailuan dagoen irakurgailuan sartu eta giltzarria, hau da kriptografiako kode pribatua, tekleatu egin behar da.
  • Informatika-programa baten bidez, ordenagailuak pertsona horren sinadura kalkulatzen du (matematikako algoritmoa) eta dokumentuan sartzen du.
  • Digitalki sinatutako dokumentuaren hartzaileak sinatzailearen sinadura egiaztatu beharko du, gailu jakin baten bidez eta kodeak eta klabe kriptografiko publikoak dituen ziurtagiri digitalarekin.

Orria posta elektronikoz bidali

< * Bete beharreko alorrak

Eskerrik Asko.
artikuluan arrakastaz bidalita da.

cerrar ventana
Lagun iezaguzu hobetzen! Zure iritzia garrantzitsua da, eta horregatik eskertuko genizuke zure iritziak eta iradokizunak info@hiru.eus helbidera bidaltzea.

< * Bete beharreko alorrak
cerrar ventana

 

¿Qué son los iconos de "Compartir"?

 

Todos los iconos apuntan a servicios web externos y ajenos a HIRU.com que facilitan la gestión personal o comunitaria de la información. Estos servicios permiten al usuario, por ejemplo, clasificar , compartir, valorar, comentar o conservar los contenidos que encuentra en Internet.

¿Para qué sirve cada uno?

  • facebook

    Facebook

    Comparte con amigos y otros usuarios fotos, vídeos, noticias y comentarios personales, controlando la privacidad de los mismos.

     
  • eskup

    Eskup

    Conversa sobre los temas que te interesan y que proponen los expertos. Todo ello en 280 caracteres con fotos y vídeos. Lee, pregunta e infórmate.

     
  • delicious

    Twitter

    Contacta y comparte con amigos, familiares y compañeros de trabajo mensajes cortos (tweets) de no más de 140 caracteres.

     
  • tuenti

    Tuenti

    Conéctate, comparte y comunícate con tus amigos, compañeros de trabajo y familia.

     
  • technorati

    Google Buzz

    Comparte tus novedades, fotos y vídeos con tus amigos e inicia conversaciones sobre los temas que te interesan.

     
  • meneame

    Meneame

    Sitio web que se sirve de la inteligencia colectiva para dar a conocer noticias. Los usuarios registrados envían historias que los demás usuarios del sitio pueden votar.

     
 

 

cerrar ventana

Derechos de reproducción de la obra

 

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailarenak dira hiru.eus webgunearen eta bertan agertzen diren elementu guztien jabetza intelektualaren eskubideak.

Halere, baimenduta dago hezkuntzaren esparruan hiru.eus-eko edukiak erabiltzea, betiere webguneari aipamena egiten bazaio eta Creative Commons CC-BY-NC-SA lizentziaren baldintzapean.
Informazio gehiagorako: pdf dokumentua jaitsi (943,2k).

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak bere buruari aitortzen dio, edozein unetan eta aurretiaz ohartarazi gabe, bere webguneko informazioa edota haren konfigurazioa edo itxura aldatzeko eta eguneratzeko ahalmena.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak ez du bermatzen ez dela akatsik egongo webguneko sarbidean, ezta han jasotako edukietan ere. Era berean, ez du ziurtatzen eduki hori behar bezala eguneratuta egongo denik. Dena den, beharrezko ahalegin guztia egingo du akats horiek saihesteko, eta, hala behar izanez gero, ahalik eta azkarren konpontzeko edo eguneratzeko.

Webgunera sartzea eta bertan jasotako informazioaz egiten den erabilera soilik erabiltzailearen erantzukizuna dira. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak ez du inolako erantzukizunik izango webgunera sartzeak edo hango informazioa erabiltzeak sor litzakeen ondorio edo kalteen aurrean, bere eskumenen erabilera zehatzetan jarraitu behar dituen legezko xedapenak ezartzearen ondorio diren egintza guztietan izan ezik.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak ez du bere gain hartzen webgunean aipatzen diren kanpoko beste esteka batzuetara konektatzetik edo haietan jasotako edukietatik erator daitekeen inolako erantzukizunik.

Webgune honetan jasotako informazioa baimenik gabe edo oker erabiltzeak eta Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailaren jabego intelektual eta industrialaren eskubideetan sorturiko kalte eta galerek legez dagozkion egintzak erabiltzeko bidea emango diote aipatutako Administrazioari, eta, hala badagokio, erabilera horren ondorio diren erantzukizunak hartuko ditu.

  Pribatutasuna

Interesatuak emandako datuak dagokion prozedura edo egintzan aurreikusitako helburuetarako baino ez dira erabiliko.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saileko Etengabeko Ikaskuntzako Zuzendaritza da datu horiek biltzen dituen fitxategiaren erantzulea, eta haren aurrean egikaritu ahal izango dira sartzeko, zuzentzeko, deuseztatzeko eta aurka egiteko eskubideak. Horretarako, eskura duzu info@hiru.eus helbide elektronikoa.

cerrar ventana